Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin 5 Aralık 1936 tarihli Anayasası'nın tam metninin Türkçe çevirisini bulamadığımdan ötürü kendim için yaptığım bu çeviriyi sizlere takdim ediyorum. İşbu Anayasa, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin ikinci Anayasası olup, 1977 senesine kadar yürürlükte kalmıştır.
Çeviri: Enes Helvayiyen
Anayasa'nın İngilizce metni için:
https://www.departments.bucknell.edu/russian/const/1936toc.html
https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1936/12/05.htm
1936 SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLER BİRLİĞİ ANAYASASI
Kremlin, Moskova
5 Aralık 1936
BÖLÜM
1: SOVYET TOPLUMUNUN İNŞASI
Madde 1:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği işçi ve köylülerin
sosyalist devletidir.
Madde 2: Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin politik temelini, toprak
sahipleri ile kapitalistlerin devrilmesi ve proletarya
diktatörlüğünün kurulması ile büyüyen ve güçlenen Emekçi
Halkın Vekilleri Sovyeti oluşturur.
Madde 3: Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinde tüm iktidar, kırda ve şehirde
Emekçi Halkın Vekilleri Sovyetleri şahsında emekçi halka aittir.
Madde 4:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinde ekonomik temeli;
kapitalist ekonomik sistemin tasfiyesi, üretim araç ve gereçlerinde
özel mülkiyetin kaldırılması ve insanın insan tarafından
sömürülmesinin yok edilmesiyle sağlamlaşmış sosyalist ekonomik
sistem ve üretim araçları üzerindeki sosyalist mülkiyet
oluşturmaktadır.
Madde 5: Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliğindeki sosyalist mülkiyet, ya devlet
mülkiyeti (tüm halkın mülkiyeti) ya da kooperatif ve kollektif
çiftlik mülkiyeti (kolektif bir çiftliğin mülkiyeti ya da bir
kooperatif birliğin mülkiyeti) biçimindedir.
Madde 6:
Topraklar, doğal kaynaklar, sular, ormanlar, değirmenler,
fabrikalar, madenler, demiryolları, deniz ve hava taşımacılığı,
bankalar, posta teşkilatları, telgraf ve telefonlar, devlet
tarafından örgütlenen büyük tarım işletmeleri (devlet
çiftlikleri, makine ve traktör istasyonları vb.), belediye
işletmeleri, kentlerde ve sanayi bölgelerindeki konutların mevcudu
devletin mülkiyetindedir, yani halkın ortak malıdır.
Madde 7:
Kollektif çifliklerde ve kooperatif kuruluşlardaki; kamu
işletmeleri, hayvanlar ve hayvancılık ekipmanları, ürünler ve
ortak binaları, onların toplumsal mülkiyetini/sosyalist
mülkiyetini oluşturur. Kollektifteki köylülerden her biri,
tarımsal artel statüsü gereğince kollektif çiftlik işletmesinden
elde ettiği gelirler haricinde, hane halkının kendi kişisel
kullanımı için küçük bir çiftlik arsasına, bu toprak üzerinde
bir yan işletmeye, bir eve, hayvanlara ve küçük tarım aletlerine
sahiptir.
Madde 8:
Kollektif çiftliklerin kullanımındaki topraklar, ücretsiz ve
süresiz olarak kullanılmaları amacıyla, yani sürekli ve kalıcı
olarak verilmiş ve güvence altına alınmıştır.
Madde 9: Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinde egemen olan sosyalist ekonomik
sistemin yanı sıra, köylülerin kişisel emeklerine dayalı ve
emek sömürüsünü dıştalayan küçük çiftliklerine ve küçük
zanaata (küçük özel ekonomiye) yasal olarak izin verilmiştir.
Madde 10:
Yurttaşların kendi çalışmalarıyla elde ettikleri gelir ve
tasarruflar, konut ve konut eşyaları, kişisel ihtiyaç ve konfor
eşyaları üzerinde kişisel mülkiyet hakları ve yurttaşların bu
kişisel mülkiyet üzerindeki miras hakkı yasalarla korunmaktadır.
Madde 11:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin ekonomik yaşamı;
toplumsal refahı arttırmak, emekçilerin maddi koşullarını
sürekli olarak iyileştirmek ve kültürel seviyelerini yükseltmek,
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinin bağımsızlığını
güçlendirmek ve savunma kapasitesini arttırmak amacıyla devlet
tarafından hazırlanan ulusal ekonomik plan ile belirlenip
yönetilecektir.
Madde 12:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliğinde çalışma, çalışabilecek
olan her yurttaş için “çalışmayan yememeli de” ilkesine göre
bir görev ve onur borcudur. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler
Birliğinde uygulanan sosyalist ilke şudur: “Herkesten yeteneğine
göre, herkese emeğine göre.”
BÖLÜM
2: SOVYET DEVLETİNİN İNŞASI
Madde
13: Sovyet Sosyalist
Cumhuriyetler Birliği, eşit haklara sahip Sovyet Sosyalist
Cumhuriyetlerin gönüllü birliği temelinde kurulan bir federal
devlettir, şöyle ki:
Rusya
Sovyet Federatif
Sosyalist Cumhuriyeti
Ukrayna Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Belarus Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Azerbaycan Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Gürcistan Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Ermenisten Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Türkmenistan Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Özbekistan Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Tacikistan Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Kazakistan Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Kırgızistan Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Karelo-Fin Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Moldova Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Litvanya Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Letonya Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Estonya Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti
Madde
14: Devlet
otoritesinin en yüksek organları ve hükümet organları tarafından
temsil edilen Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin yetki
alanı şunları
içerir:
a.
Birliğin
uluslararası ilişkilerde temsili, diğer devletlerle yapılan
antlaşmaların sonuçlandırılması ve onaylanması;
b. Savaş ve barış
sorunları;
c. Yeni cumhuriyetlerin Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliğine kabulü;
d. SSCB Anayasası’na
uyulmasının kontrol edilmesi ve Birlik Cumhuriyetleri
Anayasaları’nın SSCB Anayasası’na uygunluğunun sağlanması;
e. Birlik Cumhuriyetleri
arasındaki sınır değişikliklerinin onaylanması;
f.
Birlik
Cumhuriyetlerinde yeni bölgelerin oluşumlarının ve yeni Özerk
Cumhuriyetlerin oluşmasının onaylanması;
g. SSCB savunmasının
örgütlenmesi ve SSCB’nin tüm silahlı kuvvetlerinin yönetilmesi;
h. Devlet tekeli temelinde dış
ticaret;
i. Devlet güvenliğinin
sağlanması;
j. SSCB ulusal ekonomik
planlarının oluşturulması;
k.
Birlikte, Cumhuriyetlerde ve yerel bütçelerde uygulanan vergi ve
gelirlerin yanı sıra, SSCB’nin devlet bütçesinin onaylanması;
l. Birlik açısından önem
taşıyan; bankaların, sanayi ve tarım işletmelerinin ve ticaret
işletmelerinin idaresi;
m. Ulaştırma ve iletişimin
idaresi;
n.
Para
ve kredi sisteminin yönetimi;
o. Devlet sigortasının
örgütlenmesi;
p. Kredilerin yükseltilmesi
ve kredi verilmesi;
q. Arazi ve doğal kaynaklar
ile sular ve ormanların kullanımı için temel ilkelerin
oluşturulması;
r. Eğitim ve halk sağlığı
hakkında temel ilkelerin ve alanların oluşturulması;
s. Ulusal ekonomik
istatistiklerin tek tip bir sisteminin örgütlenmesi;
t. Çalışma mevzuatının
ilkelerinin oluşturulması;
u.
Yargı sistemi ve yargılama usulü üzerine mevzuat; ceza kanunu ve
medeni kanun;
v.
Birliğin
yurttaşlarına
dair yasalar ve yabancıların haklarına dair yasalar;
w.
Birlik’te
genel af düzenlenmesi.
Madde
15: Birlik
Cumhuriyetlerinin egemenliği, SSCB Anayasası’nın 14. maddesinde
belirtilen hükümler hususunda
sınırlıdır. Bu hükümler dışında her
Birlik Cumhuriyeti, devlet otoritesini bağımsız olarak kullanır.
SSCB, Birlik Cumhuriyetleri’nin egemenlik haklarını korur.
Madde
16:
Her Birlik Cumhuriyeti, o Cumhuriyetin kendine özgü özelliklerini
dikkate alan ve SSCB Anayasası ile tam uyumlu olarak hazırlanan
kendi Anayasasına sahiptir.
Madde
17:
Her Birlik Cumhuriyeti’nin SSCB’den ayrılma hakkı saklıdır.
Madde
18: Birlik
Cumhuriyeti toprakları, onun rızası olmadan değiştirilemez.
Madde
19: SSCB
yasaları, her Birlik Cumhuriyeti topraklarında aynı güce
sahiptir.
Madde
20: Bir
Birlik Cumhuriyeti Yasası ile Birlik Yasası arasında uyuşmazlık
yaşanması halinde, Birlik Yasası uygulanır.
Madde
21: SSCB’nin
tüm yurttaşları
için tek bir ‘Birlik Yurttaşlığı’
kurulmuştur. Bir Birlik Cumhuriyeti’nin tüm yurttaşı,
SSCB yurttaşıdır.
Madde
22: Rusya
Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti Altay, Krasnodar, Krasnoyarsk,
Ordjonikidze, Maritime ve Khabarovsk topraklarından; Archangel,
Vologda, Voronezh, Gorky, Ivanovo, Irkutsk, Kalinin, Kirov,
Kuibyshev, Kursk, Leningrad, Molotov, Moskova, Murmansk, Novosibirsk,
Omsk, Orel, Penza, Rostov, Ryazan, Saratov, Sverdlovks, Smolensk,
Stalingrad, Tambov, Tula, Chelyabinsk, Chita, Chkalov ve Yaroslavl
bölgelerinden; Tatar, Başkurt, Dağıstan, Buryat-Moğol,
Kabardey-Balkar, Kalmık, Komi, Kırım, Mari, Mordov, Volga Alman,
Kuzey
Osetya, Udmurt, Çeçen-İnguş, Çuvaş ve Yakut Özerk Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetleri; ve Adige, Yahudi, Karaçay, Oyrat, Hakas
ve Çerkes Özerk Bölgelerinden oluşmaktadır.
Madde
23: Ukrayna
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Vinnitsa, Volın,
Voroşilovgrad(Luhansk), Dnipro, Drohobıç, Jıtomır,
Zaporijya, İzmail, Kamyanets-Podilski, Kiev, Kirovohrad, Lviv,
Mıkolayiv, Odessa, Poltava, Rivne, Stalino, Stanislav, Sumi,
Ternopil, Harkov, Çernigov ve Çernovtsi Bölgelerinden
oluşmaktadır.
Madde
24: Azerbaycan
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Nahcivan Özerk Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti ve
Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi’ni içerir.
Madde
25: Gürcistan
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Abhazya Özerk Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti, Acara Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ve Güney
Osetya Özerk Bölgesi’ni içerir.
Madde
26: Özbekistan
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Buhara, Semerkant, Taşkent, Fergana ve
Harezm Bölgeleri ve Karakalpak Özerk Sovyet Sosyalist
Cumhuriyetinden oluşmaktadır.
Madde
27: Tacikistan
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Garm, Kulob, Leninabad (Hucend) ve
Stalinabad (Duşanbe) Bölgelerinden, ve Dağlık Badahşan Özerk
Bölgesinden oluşmaktadır.
Madde
28: Kazakistan
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Akmolinsk, Aktöbe, Almatı, Doğu
Kazakistan, Guryev, Cambul,
Batı Kazakistan, Karağandı, Kızılorda, Kostanay, Pavlodar, Kuzey
Kazakistan, Semipalatinsk (Semey) ve Güney Kazakistan Bölgelerinden
oluşmaktadır.
Madde
29: Belarus
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Baranaviçı, Belastok, Brest, Vileyka,
Vitsebsk,
Gomel, Minsk, Mogilyov, Pinsk ve Polesiye Bölgelerinden
oluşmaktadır.
Madde
29a: Türkmenistan
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Aşkabat, Krasnovodks (Türkmenbaşı),
Marı, Daşoğuz ve Chardzou (Türkmenabad) Bölgelerinden
oluşmaktadır.
Madde
29b: Kırgızistan
Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Celal-Abad, Issık-Göl, Oş, Tian-Shan
(Tanrı Dağı) ve Frunze (Bişkek) Bölgelerinden oluşmaktadır.
BÖLÜM
3: SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLER BİRLİĞİ’NİN EN YÜKSEK
DEVLET OTORİTESİ ORGANLARI
Madde
30: SSCB devlet otoritesinin en
yüksek organı, SSCB Yüksek Sovyeti’dir.
Madde
31: SSCB Yüksek Sovyeti,
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’ne tanınan tüm hakları
Anayasa’ın 14. maddesi uyarınca kullanır.
Anayasa gereği bunlar, SSCB
Yüksek Sovyetine yani SSCB Yüksek Sovyeti
Başkanlık Heyetine,
SSCB
Halk Komiserleri Konseyi’ne
ve SSCB Halk Komiserlerine karşı sorumlu SSCB organlarının yetki
alanına girer .
Madde
32: Sovyet Sosyalist
Cumhuriyetler Birliği’nin yasama yetkisi, yalnızca SSCB Yüksek
Sovyeti tarafından kullanılır.
Madde
33: SSCB
Yüksek Sovyeti iki daireden
oluşur: Birlik Sovyeti ve Uluslar Sovyeti.
Madde
34: Birlik
Sovyeti; seçim bölgelerindeki her 300.000 nüfus için bir vekil
esasına göre, SSCB yurttaşları
tarafından seçilir.
Madde
35:
Uluslar Sovyeti, Birlik ve Özerk Cumhuriyetler, Özerk Bölgeler ve
ulusal alanlarda; her Birlik Cumhuriyetinden yirmi beş vekil, her
bir Özerk Cumhuriyetten on bir vekil, her bir Özerk Bölgeden beş
vekil ve her ulusal alandan bir vekil esasına göre SSCB yurttaşları
tarafından seçilir.
Madde
36: SSCB
Yüksek Sovyeti dört yıllığına seçilir.
Madde
37: SSCB
Yüksek Sovyeti’nin iki dairesini
oluşturan Birlik Sovyeti ve Uluslar Sovyeti, eşit haklara sahiptir.
Madde
38: Birlik
Sovyeti ve Uluslar Sovyeti’nin yasama yetkileri eşittir.
Madde
39: Bir
yasanın kabul edilebilmesi için, SSCB Yüksek Sovyeti
Daireleri
tarafından basit oy çoğunluğuna göre onaylanması gerekir.
Madde
40: SSCB
Yüksek Sovyeti tarafından kabul edilen yasalar, SSCB Yüksek
Sovyeti Başkanlık
Heyeti’nin
Başkan ve Sekterinin imzası üzerine
Birlik Cumhuriyetlerinin dillerinde yayınlanır.
Madde
41:
Birlik Sovyeti ve Uluslar Sovyetinin oturumları eşzamanlı
başlayarak, eşzamanlı sona erer.
Madde
42: Birlik
Sovyeti, başkanını
ve iki adet başkan
yardımcısını kendisi seçer.
Madde
43:
Uluslar Sovyeti, başkanını ve iki adet başkan yardımcısını
kendisi seçer.
Madde
44:
Birlik Sovyeti’nin ve Uluslar Sovyeti’nin Başkanları, kendi
dairelerine başkanlık eder ve bu organların genel prosedürünü
yönlendirir.
Madde
45:
SSCB Yüksek Sovyetinin dairelerinin ortak oturumlarına,
dönüşümlü olarak Birlik Sovyerleri Başkanı ve Uluslar
Sovyetleri Başkanı başkanlık eder.
Madde
46:
SSCB
Yüksek Sovyeti oturumları, yılda iki kez olmak üzere SSCB Yüksek
Sovyeti Başkanlık
Heyeti
tarafından toplanır.
Özel
oturumlar, Birlik Cumhuriyetlerinden herhangi birinin talebi yahut
SSCB Yüksek Sovyeti Başkanlık
Heyeti’nin
takdiri üzerine, SSCB Yüksek Sovyeti Başkanlık
Heyeti
tarafından toplanır.
Madde
47:
Birlik Sovyeti ve Uluslar Sovyeti arasında bir konuda uyuşmazlık
yaşandığı takdirde, uyuşmazlık, çözümlenmesi için parti
bazında oluşturulan bir uzlaştırma komisyonuna sevk edilir.
Uzlaştırma komisyonu bir karar veremezse veya verdiği karar
dairelerden birini tatmin edemezse, üzerinde uyuşmazlık yaşanan
konu yeniden dairelerce değerlendirmeye alınır. Şayet iki daire
arasındaki ayrışma sürer ve mutabakata varılamazsa SSCB Yüksek
Sovyeti Başkanlık
Heyeti,
SSCB Yüksek Sovyetini fesheder ve seçim kararı alır.
Madde
48:
SSCB
Yüksek Sovyeti, her iki dairenin katıldığı bir ortak oturumda,
SSCB Yüksek Sovyeti Başkanlık
Heyetine;
bir Başkan, on altı Başkan Yardımcısı ve Başkanlık Sekreteri
ile yirmi dört Başkanlık Heyeti üyesi seçer.
SSCB
Yüksek Sovyeti Başkanlık
Heyeti,
her türlü faaliyeti bakımından SSCB Yüksek Sovyetine karşı
sorumludur.
Madde
49:
SSCB Yüksek Sovyeti Başkanlık
Heyeti:
a. SSCB Yüksek Sovyeti’nin
oturumlarını toplar;
b. SSCB Yasalarını ve
operasyonel kararnameleri yayınlar;
c. SSCB Anayasası’nın 47.
maddesi uyarınca SSCB Yüksek Sovyetini fesheder ve seçim kararı
alır;
d. Kendi inisiyatifiyle veya
Birlik Cumhuriyetlerinden herhangi birinin talebi üzerine yapılan
referandumları yürütür;
e. SSCB Halk Komiserleri
Konseyinin ve Birlik Cumhuriyetleri Halk Komiserleri Konseyinin
hukuka uygun olmayan kararlarını ve emirlerini iptal eder;
f.
SSCB
Yüksek Sovyeti, oturumları arasındaki boşluklarla görevlerini
hafifletir ve SSCB Yüksek Sovyeti’nin sonradan onayına tabi olmak
üzere, SSCB Halk Komiserleri Konseyi Başkanlığı’nın tavsiyesi
üzerine SSCB Halk Komiserlerinin atamasını yapar;
g. Ödül madalyalarını ve
SSCB’nin onur unvanlarını bahşeder;
h.
Özel
af
hakkını kullanır;
i.
SSCB
silahlı kuvvetlerinin üst komutasını atar ve görevden alır;
j. SSCB Yüksek Sovyetinin
oturumları arasındaki zaman diliminde, SSCB’ye karşı bir
saldırı halinde veya bir saldırıya karşı uluslararası
antlaşmalardan doğan yükümlülükler uyarınca müşterek savunma
yapılması gereken hallerde, savaş durumu ilan eder;
k. Genel veya kısmi
seferberlik emirleri verir;
l. Uluslararası antlaşmaları
onaylar;
m. SSCB’nin tam yetkili
temsilcilerini yabancı devletlere atar ve geri çağırır;
n.
Yabancı
devletler tarafından yetkilendirilmiş diplomatik temsilcilerin
kimlik bilgilerini ve geri çağırıldıkları takdirde geri
çağırılma mektuplarını alır;
o. SSCB savunması yararına
veya kamu düzenini ve devlet güvenliğini sağlamak adına, bölge
özelinde veya SSCB genelinde sıkıyönetim ilan eder.
Madde
50: Birlik
Sovyeti ve Uluslar Sovyeti, kendi dairelerindeki üyelerin
sicillerini doğrulayan Sicil Komisyonlarını seçer.
Sicil
Komisyonlarının tavsiyesi üzerine daireler, ya üyelerin
sicillerini onar ya da ilgili
üyelerin vekilliğini
düşürür.
Madde
51: SSCB
Yüksek Sovyeti, gerekli gördüğü takdirde, herhangi bir konuda
soruşturma komisyonları atar ve soruşturma yapar.
Bu komisyonların taleplerini
yerine getirmek ve onlara gerekli malzemeler ile gerekli belgeleri
sunmak, tüm kurumların ve kamu görevlilerinin vazifesidir.
Madde
52: Bir
SSCB Yüksek Sovyeti üyesi; SSCB Yüksek Sovyetinin onayı olmadan
veya SSCB Yüksek Sovyetinin oturumda olmadığı süre zarfında,
SSCB Yüksek Sovyeti Başkanlık
Heyeti’nin
rızası olmadan yargılanamaz veya tutuklanamaz.
Madde
53:
SSCB
Yüksek Sovyeti’nin görev süresinin sona ermesi üzerine
veya Yüksek Sovyetin görev süresi sona
ermeden
dağılması durumunda;
SSCB Yüksek Sovyeti Başkanlık Heyeti, yeni seçilen SSCB Yüksek
Sovyeti tarafından yeni bir Başkanlık Heyeti kurulana kadar
yetkilerini ve gücünü korur.
Madde
54:
SSCB Yüksek Sovyeti’nin görev süresinin sona ermesi üzerine
veya görev süresi sona ermeden önce dağılması durumunda SSCB
Yüksek Sovyeti Başkanlık Heyeti, SSCB Yüksek Sovyeti’nin görev
süresinin sona ermesinden veya SSCB Yüksek Sovyeti’nin
dağılmasından itibaren iki ay içinde yeni seçimlerin yapılmasını
emreder.
Madde
55:
Yeni
seçilen SSCB Yüksek Sovyeti, seçimlerden en geç bir ay sonra SSCB
Yüksek Sovyeti Başkanlık Heyeti tarafından toplanır.
Madde
56:
SSCB Yüksek Sovyeti, her iki dairenin katıldığı ortak oturum ile
SSCB Halk Komiserleri Konseyini yani SSCB Hükümetini atar.
BÖLÜM
4: BİRLİK CUMHURİYETLERİ’NİN EN YÜKSEK DEVLET OTORİTESİ
ORGANLARI
Madde
57: Birlik
Cumhuriyeti’nin devlet otoritesinin en yüksek organı, Birlik
Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti’dir.
Madde
58: Birlik
Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti, o Cumhuriyet’in yurttaşları
tarafından dört yıl için seçilir.
Temsilin temeli, Birlik
Cumhuriyeti Anayasası tarafından belirlenir.
Madde
59: Birlik Cumhuriyeti Yüksek
Sovyeti, o Cumhuriyet’in tek yasama organıdır.
Madde
60: Birlik Cumhuriyeti Yüksek
Sovyeti:
a.
Cumhuriyet Anayasası’nı
kabul eder ve SSCB Anayasası’nın 16. maddesine uymak şartıyla
değiştirir;
b. Kendisinin belirli
bölgelerini teşkil eden Özerk Cumhuriyetlerin Anayasalarını
onaylar ve bu bölgelerin sınırlarını belirler;
c. Ulusal ekonomik planı ve
Cumhuriyet bütçesini onaylar;
d. Birlik Cumhuriyeti’nin
yargı organları tarafından haklarında hüküm verilen yurttaşlara
genel ve özel aflar uygular.
Madde
61:
Birlik
Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti; Birlik Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti
Başkanlık Heyeti Başkanı, Başkan Yardımcısı, Başkanlık
Sekreteri ve Heyet üyelerinden oluşan Birlik Cumhuriyeti Yüksek
Sovyeti Başkanlık Heyeti’ni seçer. Birlik Cumhuriyeti Yüksek
Sovyeti Başkanlık Heyeti’nin yetkileri, Birlik Cumhuriyeti
Anayasası ile tanımlanır.
Madde
62: Birlik
Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti, oturumlarının yürütülmesi üzere
bir Başkan ve Başkan Yardımcısı seçer.
Madde
63: Birlik
Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti, Birlik Cumhuriyeti Hükümeti’ni yani
Birlik Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi’ni atar.
BÖLÜM
5: SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLER BİRLİĞİ HÜKÜMET
ORGANLARI
Madde
64: Sovyet Sosyalist
Cumhuriyetler Birliği devlet otoritesinin en yüksek yürütme ve
idare organı, SSCB Halk Komiserleri Konseyi’dir.
Madde
65: SSCB
Halk Komiserleri Konseyi, SSCB Yüksek Sovyeti’ne karşı
sorumludur. Yüksek Sovyet’in oturumları arasındaki aralıklarda
ise SSCB Halk Komiserleri Konseyi’nin mesul olduğu organ SSCB
Yüksek Sovyeti Başkanlık Heyetidir.
Madde
66: SSCB
Halk Komiserleri Konseyi, yürürlükteki
kanunları esas alarak kararlar ve emirler çıkarır ve yürütmeyi
denetler.
Madde
67:
SSCB Halk Komiserleri Konseyi’nin aldığı kararlar ve verdiği
emirler, SSCB’nin hakimiyet sürdüğü topraklar boyunca
bağlayıcıdır.
Madde
68:
SSCB Halk Komiserleri Konseyi:
a.
Birlik ve SSCB Birlik Cumhuriyeti Halk Komiserliğinin
yönetimi altındaki, ekonomik ve kültürel diğer kurumların
çalışmalarını koordine eder ve yönetir;
b.
Ulusal
ekonomik planı yürütür, devlet bütçesini yönetir, kredi ve
para sistemini güçlendirmek adına önlemler alır;
c.
Kamu
düzeninin, devlet çıkarlarının ve yurttaşların haklarının
korunması için önlemler alır;
d.
Yabancı devletlerle ilişkiler hususunda genel rehberlik yapar;
e.
Askerlik
için çağırılacak olan yurttaşların yıllık koşullarını
düzeltir ve ülkenin silahlı kuvvetlerinin genel örgütlenmesini
ve gelişimini yönlendirir;
f.
Gerektiğinde;
ekonomi, kültür ve savunma örgütlenmesi
ve bunların gelişimi ile ilgili konularda SSCB Halk Komiserleri
Konseyi bünyesinde özel komiteler ve Merkezi Yönetimler kurar.
Madde
69: SSCB
Halk Komiserleri Konseyi; SSCB’nin yetki alanına giren yönetim ve
ekonomi dalları ile ilgili olarak, Birlik Cumhuriyetleri Halk
Komiserleri Konseyleri’nin kararlarını ve emirlerini askıya alma
ve SSCB Halk Komiserleri’nin emir ve talimatlarını iptal etme
hakkına sahiptir.
Madde
70:
SSCB Halk Komiserleri Konseyi, SSCB Yüksek Sovyeti tarafından
atanır ve şunlardan oluşur:
SSCB Halk Komiserleri Konseyi
Başkanı;
SSCB Halk Komiserleri Konseyi
Başkan Yardımcısı;
SSCB Devlet Planlama Komisyonu
Başkanı;
SSCB Halk Komiserleri
Sanat Komitesi Başkanı
Yükseköğretim Komitesi
Başkanı
Devlet Bankası Kurulu Başkanı
Madde
71:
SSCB
Hükümeti veya SSCB Yüksek Sovyeti üyelerinden biri tarafından
kendisine soru sorulan SSCB Halk Komiseri, en geç üç gün içinde
ilgili dairede yazılı veya sözlü bir cevap vermelidir.
Madde
72: SSCB
Halk Komiserleri, SSCB’nin yetki alanına giren idari
işleri
yönetir.
Madde
73: SSCB
Halk Komiserleri, ilgili oldukları Halk Komiserliğinin yetki alanı
sınırları dahilinde, yürürlükteki yasalar ve
SSCB Halk Komiserleri Konseyi’nin karar ve emirlerine dayanarak,
emir ve talimatlar verir ve bunların uygulanmasını denetler.
Madde
74: SSCB
Halk Komiserliği, ya Tüm-Birlik Komiserliği ya da Birlik
Cumhuriyeti Komiserliği’dir
Madde
75:
Tüm-Birlik Halk Komiserliği, kendilerine emanet edilen idari
işleri
SSCB’nin hakimiyet sürdüğü topraklar boyunca doğrudan veya
kendileri tarafından atanan organlar vasıtasıyla yönlendirir.
Madde
76: Birlik
Cumhuriyeti Halk Komiserliği, kural olarak, Birlik
Cumhuriyetleri’nin ilgili Halk Komiserleri aracılığıyla
kendilerine emanet edilen idari
işleri
yönlendirir. Doğrudan yöneteceği kuruluşlar SSCB Yüksek Sovyeti
Başkanlık Heyeti tarafından hazırlanan, sınırlı bir listeye
göre belirlenir.
Madde
77: Aşağıdaki
Halk Komiserleri, Tüm-Birlik Halk Komiserleridir: Savunma, Dış
İlişkiler, Dış Ticaret, Demiryolları, Posta Telefon ve Telgraf,
Deniz Taşımacılığı, Nehir Taşımacılığı, Kömür
Endüstrisi, Petrol Endüstrisi, Enerji İstasyonları, Elektrik
Endüstrisi, Demir ve Çelik Endüstrisi, Demir Dışı Metalurji,
Kimya Endüstrisi, Havacılık Endüstrisi, Gemi İnşa Endüstrisi,
Mühimmat, Silahlar, Ağır Makine Yağımı, Orta Makine Yapımı,
Genel Makine Yapımı, Donanma, Tarımsal Satın Alma, İnşaat,
Kağıt ve Selüloz Endüstrisi.
Madde
78: Aşağıdaki
Halk Komiserleri, Birlik Cumhuriyeti Halk Komiserleridir: Gıda
Endüstrisi, Balık Endüstrisi, Et ve Süt
Endüstrisi,
Hafif Endüstri, Tekstil Endüstrisi, Ormancılık
Endüstrisi, Tarımsal Devlet Tahıl ve Hayvancılık Çiftlikleri,
Finans, Ticaret, İçişleri, Devlet Güvenliği, Adalet, Halk
Sağlığı, Yapı Malzemeleri Endüstrisi, Devlet Kontrolü.
BÖLÜM
6: BİRLİK CUMHURİYETLERİ’NİN HÜKÜMET ORGANLARI
Madde
79: Birlik Cumhuriyeti’nin
devlet otoritesinin en
yüksek idare ve yürütme
organı Birlik Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi’dir.
Madde
80: Birlik Cumhuriyeti Halk
Komiserleri Konseyi; SSCB Yüksek Sovyeti’ne, SSCB Yüksek
Sovyeti’nin oturumları arasındaki aralıklarda ise ilgili Birlik
Sovyeti’nin Yüksek Sovyet Başkanlık Heyeti’ne karşı
sorumludur.
Madde
81: Birlik
Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi; SSCB ve Birlik Cumhuriyeti’nin
yürürlükteki
hukukuna
ve SSCB Halk Komiserleri Konseyi karar ve emirlerine dayanarak
kararlar
ve emirler
verir, ve
uygulanmasını denetler.
Madde
82: Birlik
Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi; Özerk Cumhuriyetler Halk
Komiserleri Konseylerinin karar ve emirlerini askıya alma ve Yöre,
Bölge ve Özerk Bölgelerin Emekçi Sovyetleri Yürütme Komiteleri
Vekillerinin karar ve emirlerini iptal etmek hakkına sahiptir.
Madde
83: Birlik
Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi, Birlik Cumhuriyeti Yüksek
Sovyeti tarafından atanır ve şunlardan oluşur;
Birlik Cumhuriyeti Halk
Komiserleri Konseyi Başkanı;
Başkan Yardımcısı;
Devlet Planlaması Komisyonu
Başkanı;
Yiyecek
Endüstrisi, Balık Endüstrisi, Et ve Süt Endüstrisi, Hafif
Endüstri, Tekstil Endüstrisi, Ormancılık Endüstrisi, Yapı
Malzemeleri Endüstrisi, Tarımsal Devlet Tahıl ve Hayvan
Çiftlikleri, Finans, Ticaret, İçişleri, Devlet Güvenliği,
Adalet,
Halk Sağlığı, Devlet
Kontrolü, Eğitim, Yerel Endüstri, Belediye Ekonomisi, Çevre
Bakımı, Otomobil Taşımacılığı, Sanat İdaresi Şefi
Komiserleri ve Tüm-Birlik Halk Komiserliği Temsilcileri.
Madde
84: Birlik
Cumhuriyeti Halk Komiserleri, Birlik Cumhuriyeti’nin yetki alanına
giren idari
işleri
yönetir.
Madde
85: Birlik
Cumhuriyeti Halk Komiserleri, ilgili Halk Komiserliklerinin yetki
alanının
sınırlarını aşmadan;
SSCB Hukukuna, SSCB
ve Birlik Cumhuriyeti’nin Halk Komiserleri Konseyi karar ve
emirlerine ve SSCB Birlik-Cumhuriyet Halk
Komiserlikleri’nin
emir ve talimatlarına uygun olarak kendi emir ve talimatlarını
yayımlar.
Madde
86:
Birlik
Cumhuriyeti Halk Komiserlikleri, Birlik-Cumhuriyet veya
Cumhuriyet Komiserliğidir.
Madde
87: Birlik-Cumhuriyet
Halk Komiserlikleri, kendilerine emanet edilen idari işleri yönetir
ve hem
Birlik
Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi’ne hem
de ilgili
SSCB Birlik-Cumhuriyet Komiserlikleri’ne bağlıdır.
Madde
88: Cumhuriyet
Halk Komiserlikleri, kendilerine emanet edilen idari işleri yönetir
ve
doğrudan Birlik Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi’ne bağlıdır.
BÖLÜM
7: SOVYET SOSYALİST ÖZERK CUMHURİYETLERİ’NİN EN YÜKSEK
DEVLET OTORİTESİ
ORGANLARI
Madde
89: Bir Özerk Cumhuriyetin en
yüksek devlet otoritesi organı, ilgili Sovyet Sosyalist Özerk
Cumhuriyeti’nin Yüksek Sovyeti’dir.
Madde
90: Özerk Cumhuriyet Yüksek
Sovyeti; ilgili Özerk Cumhuriyetin Anayasası tarafından
temellendirilen temsiliyet esaslarına
dayanarak, dört yıllığına
Cumhuriyetin yurttaşları tarafından seçilir.
Madde
91: Özerk Cumhuriyet Yüksek
Sovyeti, Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti’nin tek yasama
organıdır.
Madde
92: Her bir Özerk Cumhuriyet,
Özerk Cumhuriyet’in kendine has özelliklerini dikkate alan ve
Birlik Cumhuriyeti Anayasası’na tam uyumlu olarak hazırlanan
kendi Anayasasına sahiptir.
Madde
93: Özerk Cumhuriyet Yüksek
Sovyeti; Özerk Cumhuriyet Yüksek Sovyeti Başkanlık Heyeti’nin
seçimini ve Özerk Cumhuriyet Halk Komiserleri Konseyi’nin
atamasını, kendi Anayasasına uygun olarak yapar.
BÖLÜM
8: DEVLET OTORİTESİNİN YEREL ORGANLARI
Madde
94: Araziler,
bölgeler, özerk bölgeler, yöreler,
ilçeler, şehirler ve kırsal kesimde (istasyonlar, köyler,
mezralar, kışlaklar ve dağ köyleri) devlet otoritesi Emekçi
Halkın Vekilleri Sovyeti’dir.
Madde
95: Araziler,
bölgeler, özerk bölgeler, yöreler,
ilçeler, şehirler ve kırsal kesimlerin (istasyonlar, köyler,
mezralar, kışlaklar ve dağ köyleri) Emekçi Halkın Vekilleri
Sovyetleri, ilgili arazi,
bölge, özerk bölge, yöre,
ilçe, şehir ve kırsal kesimde yaşayan emekçi Halk tarafından
iki yıllığına seçilir.
Madde
96: Emekçi
Halkın Vekilleri Sovyeti’nin temsiliyetinin temeli, Birlik
Cumhuriyeti Anayasası tarafından tanımlanır.
Madde
97:
Emekçi
Halkın Vekilleri Sovyeti kendisine bağlanan idari işleri yürütür.
Kamu düzeninin bakımı ile yasalara uyulmasını ve yurttaşların
haklarının korunmasını sağlar ve doğrudan yerel ekonomik ve
kültürel örgütlenmeyi yaparak yerel bütçeyi geliştirir ve
düzenler.
Madde
98: Emekçi
Halkın Vekilleri Sovyeti, SSCB ve Birlik Cumhuriyeti yasaları
tarafından kendilerine verilen yetkiler dahilinde kararlar alır ve
emirler verir.
Madde
99: Arazi,
bölge, özerk bölge, yöre,
ilçe, şehir ve kırsal kesimlerin
Emekçi Halkın Vekilleri Sovyeti’nin yürütme
organı, kendileri tarafından seçilen, bir Başkan, Başkan
Yardımcısı, bir Sekreter ve diğer üyelerden oluşan Yürütme
Komitesi’dir.
Madde
100: Küçük
kırsal yerleşim yerlerindeki Emekçi Halkın Vekilleri Sovyeti’nin
yürütme organı, Birlik Cumhuriyeti’nin Anayasası uyarınca,
kendileri tarafından seçilen; Başkan, Başkan yardımcısı ve
Sekreter’den oluşur.
Madde
101: Emekçi
Halkın Vekilleri Sovyetleri’nin yürütme organları; hem
kendileri seçen Emekçi Halkın Vekilleri Sovyetlerine, hem de
hiyerarşide kendilerinden üstte bulunan Emekçi Halkın Vekilleri
Sovyetlerini’nin yürütme organlarına karşı doğrudan
sorumludur.
BÖLÜM
9: MAHKEME VE SAVCILIK BÜROSU
Madde
102: SSCB’de
adalet; SSCB Yüksek Mahkemesi, Birlik Cumhuriyetleri Yüksek
Mahkemeleri, Bölge Mahkemeleri, Özerk Cumhuriyet Mahkemeleri, Özerk
Bölge Mahkemeleri, Yöre Mahkemeleri, SSCB Yüksek Sovyeti
tarafından kurulan özel mahkemeler ve Halk Mahkemeleri tarafından
sağlanır.
Madde
103: Davalarda
tüm
mahkemelerde, kanunla özel
olarak hükme bağlanan
haller dışında, yargıç yardımcılarının katılımıyla
yargılama
yapılır.
Madde
104: SSCB
Yüksek Mahkemesi, en yüksek yargı organıdır. SSCB ve Birlik
Cumhuriyetlerindeki tüm yargı organlarını ve yargı
faaliyetlerini denetlemekle görevlidir.
Madde
105: SSCB
Yüksek Mahkemesi ve SSCB özel mahkemeleri, SSCB Yüksek Sovyeti
tarafından beş yıllığına seçilir.
Madde
106: Birlik
Cumhuriyetleri Yüksek Mahkemeleri, Birlik Cumhuriyetleri Yüksek
Sovyetleri tarafından beş yıllığına seçilir.
Madde
107: Özerk
Cumhuriyetler Yüksek Mahkemeleri, Özerk Cumhuriyetler Yüksek
Sovyetleri tarafından beş yıllığına seçilir.
Madde
108:
Bölge Mahkemeleri, Özerk Bölge Mahkemeleri ve Yöre Mahkemeleri;
Bölge, Özerk Bölge ve Yörelerin Emekçi Halkın Vekilleri
Sovyetleri tarafından beş yıllığına seçilir.
Madde
109: Halk
Mahkemeleri, mahalledeki yurttaşlar tarafından evrensellik
ilkesiyle,
eşit ve gizli oy ile, üç yıllığına seçilir.
Madde
110: Yargılama
süreci Birlik Cumhuriyeti, Özerk Cumhuriyet veya Özerk Bölge
dilinde yürütülür. Bu dili bilmeyen kişilere, dava ile ilgili
gerekli bilgilendirme tercüman vasıtası ile yapılır ve kişiye
mahkemede kendi dilini kullanma hakkı verilir.
Madde
111: SSCB’de
tüm davalar, aksi belirtilmedikçe kamuya açıktır. Sanığın
avukat tarafından savunulması hakkı kanun ile güvence altına
alınmıştır.
Madde
112: Yargıçlar
bağımsızdır ve yalnızca yasalara tabidir.
Madde
113: SSCB
yurttaşları ve kamu görevlilerinin
yanı sıra, tüm Halk Komiserleri ve onlara tabi kurumların
yasalara tabiyeti hususunda soruşturma yürütme ve denetim yapma
yetkisi SSCB Savcılığı’na aittir.
Madde
114: SSCB
Savcılığı, SSCB Yüksek Sovyeti tarafından yedi yıllığına
atanır.
Madde
115: Cumhuriyet
Savcılığı ile Bölge, Özerk Bölge, Özerk Cumhuriyet
Savcılıkları; SSCB Savcılığı tarafından beş yıllığına
atanır.
Madde
116: Yöre,
ilçe ve il savcıları; Birlik Cumhuriyeti Savcılığı tarafından
ve SSCB Savcılığı’nın onayıyla, beş yıllığına atanır.
Madde
117: Savcılık
Bürosu organları, fonksiyonlarını herhangi bir yerel organdan
bağımsız olarak icra ederler, zira yalnızca SSCB Savcılığına
bağlıdırlar.
BÖLÜM
10: YURTTAŞLARIN TEMEL
HAK VE GÖREVLERİ
Madde
118: SSCB Yurttaşları’nın
çalışma hakları vardır. Yani; emeklerinin miktarı ve niteliği
doğrultusunda, çalışmaları karşılığında ödeme ve istihdam
hakları garanti edilir.
Çalışma
hakkı; ulusal ekonominin sosyalist örgütlenmesi, Sovyet toplumunun
üretici güçlerinin istikrarlı olarak büyümesi, ekonomik kriz
olasılığının ve işsizliğin ortadan kaldırılması ile
sağlanır.
Madde
119: SSCB
Yurttaşları dinlenme ve serbest zaman hakkına sahiptir. Dinlenme
ve boş zaman hakkı; işçilerin ezici çoğunluğu için günlük
çalışma saatinin yedi saate düşürülmesi, işçiler ve
çalışanlar için tam ücretli tatil kurumunun oluşturulması,
geniş bir sanatoryum ağının kurulması
ve emekçilerin
konaklaması için
huzurevleri ile
kulüplerin tesisi sayesinde sağlanmaktadır.
Madde
120: SSCB
Yurttaşları, yaşlılıklarında ve ayrıca bir hastalık veya
çalışma kapasitesi kaybı durumunda bakım hakkına sahiptir. Bu
hak; devlet harcamaları ile emekçilerin sosyal sigortalarının
geliştirilmesi, emekçiler için ücretsiz sağlık hizmeti ve
emekçilerin kullanımı için geniş bir sağlık tesisleri ağının
kurulması ile sağlanmaktadır.
Madde
121:
SSCB Yurttaşları eğitim hakkına sahiptir. Bu hak; evrensel ve
zorunlu
ilköğretim ile
yükseköğretim de dahil olmak üzere öğrencilerin ezici
çoğunluğuna devlet
bursu verilmesi yoluyla
ücretsiz eğitimin
sağlanması;
ana dilde eğitim sağlayan okullar, fabrikalar, devlet çiftlikleri,
makine ve traktör istasyonları ve serbest kolektif çiftliklerdeki
örgütlenme tarafından emekçilere verilen teknik ve tarımsal
eğitim ile sağlanır.
Madde
122: SSCB’de
kadınlara; ekonomik, idari, kültürel, sosyal ve politik yaşamın
her alanında erkeklerle eşit haklar tanınmaktadır. Kadınlara bu
haklar; erkeklerle eşit çalışma, ödeme alma, dinlenme ve boş
zaman, sosyal sigorta, eğitim, devlet tarafından
anne ile çocuğun çıkarlarının
korunması,
hamilelik
öncesinde ve hamilelik sonrasında tam ücretli izinler; geniş
doğum evi, çocuk bakım evleri ve anaokulları ağının kurulması
ile sağlanır.
Madde 123: SSCB
Yurttaşlarının ulusları veya ırkları ne olursa olsun; ekonomik,
idari, kültürel, sosyal ve politik hayatın her alanında eşitlik
hakları, feshedilemez bir yasadır. Irk veya ulusundan dolayı kimi
yurttaşlar için doğrudan yahut dolaylı olarak herhangi bir
imtiyaz tesisi veya yine aynı sebeplerden ötürü kimi yurttaşların
haklarının doğrudan yahut dolaylı olarak kısıtlanması, ırksal
veya ulusal aidiyete karşı
nefret ve hor görme ile
bunun savunusu, yasalar tarafından cezalandırılır.
Madde 124:
Yurttaşların vicdan
özgürlüğünün tesisi için SSCB’de kilise, devletten ve
okuldan ayrılmıştır. Dini ibadet özgürlüğü ve din karşıtı
propaganda özgürlüğü, SSCB’de tüm yurttaşlara tanımıştır.
Madde 125:
Emekçilerin çıkarlarına
uygun olmak ve Sosyalist sistemi güçlendirmek adına SSCB
yurttaşlarına yasalarla güvence altına alınan:
a. ifade özgürlüğü;
b. basın özgürlüğü;
c. büyük toplantılar da dahil olmak üzere, toplanma özgürlüğü;
d. geçit töreni/alay ve gösteri yürüyüşü özgürlüğü, gibi
haklar tanınmaktadır.
Bu
medeni haklar, emekçilerin ve örgütlenmeleri,
baskı makineleri, kağıt stokları, kamu binaları, sokakları,
iletişim ağları ve bu hakların kullanılması için gerekenli
diğer maddi gereksinimlerin kullanılması ile sağlanır.
Madde 126: SSCB
Yurttaşları; halk kitlelerinin örgütsel inisiyatifini ve politik
faaliyetlerini geliştirmek için, emekçilerin çıkarlarına uygun
olarak, kamu örgütlenmelerinde -sendikalar,
kooperatif dernekleri, gençlik örgütleri, spor ve savunma
örgütleri, kültürel, teknolojik ve bilimsel topluluklar-
ve emekçi halk kesimlerinin en aktif ve politik olarak en bilinçli
yurttaşları; işçi sınıfının mücadelesinde öncü olan,
sosyalist sistemi geliştiren ve hem toplum hem de devlet
emekçilerinin örgütlenmelerinin çekirdeği olan Sovyetler Birliği
Komünist Partisi’nde (Bolşevikler) birleşirler.
Madde
127: SSCB
Yurttaşları’na kişisel dokunulmazlığı garanti edilmiştir.
Hiç kimse mahkeme kararı yahut savcı onayı olmadan tutuklanamaz.
Madde
128: Yurttaşların
konut dokunulmazlığı ve haberleşme gizliliği hakları, yasa ile
korunmaktadır.
Madde
129: SSCB;
emekçi halkın çıkarlarını savunduğu, bilimsel faaliyet
yürüttüğü yahut ulusal kurtuluş mücadelesi verdiği için
zulüm gören yabancılara iltica hakkı verir.
Madde
130: Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Anayasası’na bağlı kalmak,
yasalara uymak, çalışma disiplinini korumak, kamu görevlerini
dürüstçe yerine getirmek ve sosyalist ilişki kurallarına riayet
etmek her bir
SSCB Yurttaşının
görevdir.
Madde
131: Emekçi
toplumun zengin ve kültürlü yaşamının, ülkenin zenginliğinin
ve gücünün kaynağı, Sovyet sisteminin kutsal ve dokunulmaz
kurumu olan Sosyalist mülkiyeti korumak ve güçlendirmek her bir
SSCB Yurttaşının görevidir.
Sosyalist
mülkiyete karşı suç işleyenler, halkın düşmanlarıdır.
Madde
132: Askerlik
hizmeti zorunludur. İşçi ve Köylülerin Kızıl Ordusu’nda
askerlik hizmeti, SSCB Yurttaşları için onurlu bir görevdir.
Madde
133: Anavatanı
savunmak, her SSCB Yurttaşı için kutsal bir görevdir. Ülkeye
bağlılık yeminin ihlali, düşmana firar, devletin askeri gücüne
zarar verme ve casusluk, en çirkin suçlar olarak nitelendirilir
ve yasaların
tüm
ciddiyetiyle cezalandırılır.
BÖLÜM
11: SEÇİM SİSTEMİ
Madde
134: Emekçi
Halkın Vekilleri Sovyeti, SSCB Yüksek Sovyeti, Birlik
Cumhuriyetleri Yüksek Sovyetleri, Bölgelerin Emekçi Halkın
Vekilleri Sovyetleri, Özerk Cumhuriyetlerin Yüksek Sovyetleri,
Özerk Bölgelerin Emekçi Halkın Vekilleri Sovyetleri ve yöre,
ilçe, şehir ve kırsal kesimlerin
Emekçi Halkın Vekilleri Sovyetleri;
seçmenler tarafından evrensel, doğrudan ve eşit oy hakkı
temelinde, gizli oyla seçilir.
Madde
135: Vekili
seçimleri evrenseldir: on sekiz yaşını dolduran her yurttaş;
ırkına ve ulusal aidiyetine, inancına, eğitim seviyesine, konut
derecesine, sosyal kökenine, mülkiyet
durumuna veya geçmiş faaliyetlerine bakılmaksızın seçme ve
seçilme hakkına sahiptir. Akıl hastalığı olan ve mahkeme
tarafından seçim haklarının elinden alınmasına hükmedilen
Yurttaşlar hakkındaki istisnalar sakldıır.
Madde
136: Vekil
seçimleri eşittir: her yurttaş bir oy hakkına sahiptir ve tüm
yurttaşlar seçime eşit şartlarda katılırlar.
Madde
137: Kadınlar,
erkeklerle eşit şartlarda seçme ve seçilme hakkına sahiptir.
Madde
138: Kızıl
Ordu’da hizmet veren yurttaşlar, diğer yurttaşlarla eşit
şartlarda seçme ve seçilme hakkına sahiptir.
Madde
139: Vekil
seçimleri doğrudandır: tüm Emekçi Halk Vekilleri Sovyetleri;
kırsal ve kent Emekçi Halk Vekilleri Sovyetleri’nden, SSCB Yüksek
Sovyeti’ne kadar, yurttaşların oylarıyla doğrudan seçilir.
Madde
140: Vekil
seçimlerinde oy verme işi gizli yapılır,
gizli oy ilkesi geçerlidir.
Madde
141: Adaylar,
seçim bölgelerine göre belirlenir. Aday çıkarma hakkı, kamu
örgütlerine ve emekçilerin topluluklarına verilerek güvence
altına alınmıştır. Bunlar: Komünist Parti örgütleri,
sendikalar, kooperatifler, gençlik örgütleri ve kültürel
topluluklardır.
Madde
142: Her
vekil seçmenlerine, Emekçi Halk Vekilleri Sovyeti’nin çalışmaları
hakkında rapor vermekle yükümlüdür. Seçmenlerin çoğunluğunun
kararı üzerine, kanunla belirlenen usulde geri çağırılabilir.
BÖLÜM
12: ARMA, BAYRAK, BAŞKENT
Madde
143: Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin arması; üzerinde Birlik
Cumhuriyetlerinin dillerinde “Tüm ülkelerin işçileri,
birleşin!” yazan tahıl kulakları ile çevrilmiş ve altında
parlayan bir güneş tasviri olan dünya ile dünyanın tam üzerinde
duran bir orak ve çekiçten oluşmaktadır. Armanın tepesinde beş
köşeli bir yıldız vardır.
Madde
144: Sovyet
Sosyalist
Cumhuriyetler Birliği’nin
bayrağı;
kırmızı kumaş üzerinde üst köşede bulunan; altın rengi orak
ve çekiç ile onların üzerinde konumlandırılan altın rengi ile
çevrelenmiş beş köşeli bir kızıl yıldızdan oluşur.
Genişliğin uzunluğa
oranı 1:2’dir.
Madde
145:
Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin başkenti Moskova şehridir.
BÖLÜM
13: ANAYASA’DA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR USUL
Madde
146: SSCB
Anayasası, ancak SSCB Yüksek Sovyeti’nin her bir Dairesi
tarafından üçte iki çoğunlukla alınan karar üzerine
değiştirilebilir.
EKLER:
SSCB YÜKSEK SOVYETİ’NİN ONUNCU OTURUMU TARAFINDAN KABUL EDİLEN DEĞİŞİKLİKLER
EK
1: Birlik
Cumhuriyetlerinin Askeri Birlik Oluşumlarının Yaratılması ve
Tüm-Birlik
ve Birlik Cumhuriyeti Halk Komiserliklerinde,
Halk
Komiserlikleri Savunma Bağlantısının Yeniden Örgütlenmesi
Üzerine
Sovyet
Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin savunma kapasitesini
güçlendirmek amacıyla, SSCB Yüksek Sovyeti kararıdır:
1.
Birlik Cumhuriyetleri’nin kendi Cumhuriyetlerine ait askeri birlik
oluşumlarının örgütlenmesini sağlanması.
2.
SSCB Anayasasında aşağıdaki değişiklerin gerçekleştirilmesi:
a)
SSCB Anayasası’nın 14. maddesinin g bendine “SSCB savunmasının
örgütlenmesi ve SSCB’nin tüm silahlı kuvvetlerinin yönetilmesi”
hükmünden
sonra, “Birlik Cumhuriyetlerinin askeri birlik örgütlenmesine
ilişkin ilkelerin oluşturulması” hususlarını eklenerek
şu şekilde formüle edilmiştir:
“g.
SSCB savunmasının örgütlenmesi, SSCB’nin tüm silahlı
kuvvetlerinin yönetilmesi, Birlik Cumhuriyetlerinin askeri birlik
örgütlenmesine ilişkin ilkelerin oluşturulması.”
b)
SSCB Anayasası’na
aşağıdaki eklemeler yapılmıştır:
Madde
18-b’nin devamına:
“her
Birlik Cumhuriyeti, kendi askeri birlik oluşumuna sahiptir.”
c)
SSCB Anayasası’nın 60. maddesinin devamına f bendi
eklenmesi:
“f.
Cumhuriyetlerin askeri birlik örgütlenmelerini kurar.”
3.
Tüm-Birlik’te
ve
Birlik
Cumhuriyetlerinde,
Halk Savunma Komiserliği yeniden örgütlenir.
M.
KALININ
SSCB
Yüksek Sovyeti Başkanlık Heyeti Başkanı
A.
GORKIN
SSCB
Yüksek Sovyeti Başkanlık Heyeti Sekreteri
EK
2: Birlik
Cumhuriyetlerine Dış İlişkiler Alanında Tam Yetkiler Verilmesi
ve Tüm-Birlik ile Birlik Cumhuriyetleri Halk Komiserliği’ne Bağlı
Olan Dışişleri Halk Komiserliği’nin Yeniden Örgütlenmesi
Üzerine
Uluslararası
bağlantıları genişletmek, SSCB’nin diğer devletler ile
işbirliğini güçlendirmek ve Birlik Cumhuriyetleri’nin yabancı
devletlerle doğrudan ilişki kurma yönünde artan gereksinimlerini
göz önünde bulundurarak alınan SSCB Yüksek Sovyeti kararları:
1.
Birlik Cumhuriyetleri’nin yabancı devletlerle doğrudan ilişki
kurabilmeleri ve onlarla andlaşmalar yapabilmelerini sağlanır.
2.
SSCB Anayasası’na aşağıdaki değişiklikler getirilmiştir:
a)
Madde 14/a’da “Birliğin
uluslararası ilişkilerde temsili, diğer devletlerle yapılan
antlaşmaların sonuçlandırılması ve onaylanması” hükmünden
sonra, “Birlik Cumhuriyetleri ve yabancı devletler arasındaki
ilişkilerde standart bir sistemin kurulması” hükmünü ekler ve
bu maddeyi şöyle formüle eder:
“a.
Birliğin
uluslararası ilişkilerde temsili, diğer devletlerle yapılan
antlaşmaların sonuçlandırılması ve onaylanması, Birlik
Cumhuriyetleri ve yabancı devletler arasındaki ilişkilerde
standart bir sistemin kurulması.”
b)
Anayasa madde 18’in devamına eklenmiştir:
“a.
Her Birlik Cumhuriyeti; yabancı devletlerle doğrudan ilişki
kurabilme, onlarla andlaşmalar yapma, diplomatik ve konsolosluk
temsilcileri gönderme ve kabul etme hakkına sahiptir.”
c)
Anayasa’nın 60. maddesinin devamına e bendi eklenmiştir:
“e.
Birlik Cumhuriyeti’nin uluslararası ilişkilerdeki temsilini
kurar.”
3.
Tüm-Birlik’te ve Birlik Cumhuriyetlerinde Dışişleri Halk
Komiserliği yeniden örgütlenir.
M.
KALININ
SSCB
Yüksek Sovyeti Başkanlık Heyeti Başkanı
A.
GORKIN
SSCB
Yüksek Sovyeti Başkanlık Heyeti Sekreteri
Kremlin, Moskova
1 Şubat 1944